અક્ષૌહિણી (હિન્દી ભાષા:अक्शौहिनि), એ, મહાભારત (આદિ પર્વ:૨.૧૫-૨૩) મુજબ પ્રાચિન સેના સંગઠના છે જે ૨૧,૮૭૦ રથ, ૨૧,૮૭૦ હાથી, ૬૫,૬૧૦ અશ્વ સવાર અને ૧,૦૯,૩૫૦ સૈનિક ધરાવે છે.
[ફેરફાર કરો] અક્ષૌહિણી સેનાનાં પેટા લશ્કરી એકમોની ગણતરી [૧]
| લશ્કરી એકમનો પ્રકાર |
ગુણોત્તર અને આંકડાઓની વિગત |
| ૧-પત્તિ |
૧-રથ : ૧-હાથી : ૩-અશ્વ સવાર : ૫-પાયદળના યોદ્ધા |
| ૩-પત્તિ |
૧-સેનામુખ |
| ૩-સેનામુખ |
૧-ગુલ્મ |
| ૩-ગુલ્મ |
૧-ગણ |
| ૩-ગણ |
૧-વાહિની |
| ૩-વાહિની |
૧-પૂતના |
| ૩-પૂતના |
૧-ચમુ/સેના |
| ૩-ચમુ/સેના |
૧-અનીકિની |
| ૧૦-અનીકિની |
૧-અક્ષૌહિણી |
[ફેરફાર કરો] પેટા લશ્કરી એકમ મુજબ ગણતરી
| લશ્કરી એકમ |
રથ |
હાથી |
ધોડેસવારો |
પાયદળના યોદ્ધા |
સરદાર |
| પત્તિ |
૧ |
૧ |
૩ |
૫ |
પત્તિપાલ |
| સેનામુખ |
૩ |
૩ |
૯ |
૧૫ |
સેનામુખી |
| ગુલ્મ |
૯ |
૯ |
૨૭ |
૪૫ |
નાયક |
| ગણ |
૨૭ |
૨૭ |
૮૧ |
૧૩૫ |
ગણનાયક |
| વાહિની |
૮૧ |
૮૧ |
૨૪૩ |
૪૦૫ |
વાહિનીપતિ |
| પૂતના |
૨૪૩ |
૨૪૩ |
૭૨૯ |
૧,૨૧૫ |
પૂતનાધિપતિ |
| ચમૂ/સેના |
૭૨૯ |
૭૨૯ |
૨,૧૮૭ |
૩,૬૪૫ |
સેનાપતિ |
| અનીકિની |
૨,૧૮૭ |
૨,૧૮૭ |
૬,૫૬૧ |
૧૦,૯૩૫ |
અનીકાધિપતિ |
| અક્ષૌહિણી |
૨૧,૮૭૦ |
૨૧,૮૭૦ |
૬૫,૬૧૦ |
૧,૦૯,૩૫૦ |
મહાસેનાપતિ |
લગભગ આજ પ્રકારની ગોઠવણ ચેસની રમતમાં કરવામાં આવે છે.
- ↑ અહીં ગુજરાતી નામ તથા અન્ય પૂરકમાહિતી "સફારી" જ્ઞાનવિજ્ઞાન પત્રીકા,અંક ૮૧ નાં આધારે લેવામાં આવેલ છે.