વાઘરી

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

વાઘરી અથવા બાઘરી (સિંધી: باگڙي‎ વાગરી) એક અન્ય પછાત વર્ગ છે. ભારતનાં રાજ્યો રાજસ્થાન અને ગુજરાત અને પાકિસ્તાનનાં પ્રાંત સિંધમાં જોવા મળે છે. [૧]

ઇતિહાસ અને મૂળ[ફેરફાર કરો]

બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન, વાઘરીને ફોજદારી જનજાતિ અધિનિયમ, ૧૮૭૧ હેઠળ એક જાતિ "બિનજામીનપાત્ર ગુનાઓના વ્યવસ્થિત કમિશનના વ્યસની" તરીકે સૂચિબધ્ધ કરવામાં આવી હતી. [૨]

વર્તમાન સંજોગો[ફેરફાર કરો]

ભારતમાં[ફેરફાર કરો]

રાજસ્થાનના જયપુર જિલ્લામાં તેઓ મુખ્યત્વે જોવા મળે છે. અન્ય ઘણા રાજસ્થાનના હિંદુ સમુદાયોની જેમ, તેઓ પણ અંતર્ગત છે, પરંતુ ગોત્રની અતિશયોક્તિ જાળવી રાખે છે. તેમના મુખ્ય કુળો બડગુજર, પવાર, સોલંકી અને ગોદારા છે. તેઓ જમીન વિહોણા સમુદાય છે, જોકે થોડા લોકો પાસે નાના નાના પ્લોટ છે. વાઘરી પશુપાલકો અને પશુ વેપારીઓ પણ છે અને પ્રખ્યાત પુષ્કર પશુ મેળામાં તેમનો ઢોરો વેચે છે. તેમની પાસે અસરકારક જાતિ પરિષદ છે, જે અર્ધ-ન્યાયિક મંડળ તરીકે કાર્ય કરે છે અને આંતર-સમુદાયના વિવાદો સાથે વહેવાર કરે છે. જેનું નેતૃત્વ વંશપરંપરાગત ઓફિસ ધારક છે, જે એક પટેલ તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ એક હિંદુ સમુદાય છે, તેમના મુખ્ય આદિવાસી દેવતાઓ જબનેર માતા, ગાલ્તા માતા, સંભેર માતા અને શીલે માતા છે.[૧]

ગુજરાતમાં વાઘરી મુખ્યત્વે સાબરકાંઠા, બનાસકાંઠા, પંચમહાલ, ખેડા અને અમદાવાદ જિલ્લામાં જોવા મળે છે. તેઓ એક બીજામાં મારવાડી અને બહારના લોકો સાથે ગુજરાતી બોલે છે. વાઘરીને અનેક પેટા-વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. મુખ્ય લોકો ચૂનારીઓ છે, જેઓ ખેડૂત છે. પછી દાટિયાઓ છે, જેઓ દાણા વેચે છે. અન્યમાં વેદાઓ છે, જે વટાણા વેચે છે. સલાટ છે, જે પથ્થરો વેચે છે અને બાકીના કુળો ભૂમિહીન કૃષિ કામદારો છે. તેમના નાના પેટા વિભાગોમાં મોરી, બજાનીયા, કાકોદિયા, બામચા અને પોમલા શામેલ છે. તેઓ અંત ગોત્ર પ્રેમી છે, અને ગોત્રની વિશિષ્ટતા જાળવે છે. વાઘરી જમીન વિહોણા છે, અને કૃષિ મજૂર પર આધારીત છે. તેઓ મરઘાં, ઘેટાં, બકરીઓ અને ઢોર વધારવા તેમજ શાકભાજી વેચવામાં પણ સામેલ છે. ગુજરાતમાં વાઘરી હિંદુ છે, અને તેમના મુખ્ય આદિજાતિ દેવતાઓ વિહત, નરસિંહબીર, કાલિકા અને મેલડી માતા છે.[૩]

પાકિસ્તાનમાં[ફેરફાર કરો]

પાકિસ્તાનમાં વાઘરી મુખ્યત્વે ઉમરકોટ અને થરપારકર જિલ્લાઓમાં જોવા મળે છે. તેઓ જમીન વિહોણા છે, અને સ્થાનિક શક્તિશાળી સોઢા રાજપૂત સમુદાયના હસ્તે તેઓ ભેદભાવનો વિષય બન્યા છે.[૪]

તાજેતરના એક અધ્યયનમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે પાકિસ્તાનની] મોટાભાગની અનુસૂચિત જાતિની વસ્તી, જેમાં વાઘરીનો સમાવેશ થાય છે તે વ્યવહારીક ભૂમિહીન છે. હાથ ધરવામાં આવેલા સર્વેમાં બતાવવામાં આવ્યું હતું કે થરપારકર, ઉમરકોટ, રહીમ યારખાન અને બહાવલપુર જિલ્લામાં જાહેર કરાયું છે કે ૮૩ ટકા અનુસૂચિત જાતિની વસતિની બહુમતીની પાસે જમીનનો નાનો ભાગ પણ નથી. બાકીની ૧૯ ટકા જમીનની માલિકી પણ ખૂબ જ નાનો છે કારણ કે ૯૦ ટકા અનુસુચિત જાતિના જમીન માલિકો પાસે એકથી પાંચ એકરની વચ્ચેનો જમીનનો એક નાનો ભાગ છે. ભારતના લોકોની જેમ, પાકિસ્તાનના વાઘરી પણ હિંદુ છે, અને સિંધી અને તેમની પોતાની ભાષા બગરી બંને બોલે છે, જે રાજસ્થાનીથી દૂરથી સંબંધિત છે.[૫]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. ૧.૦ ૧.૧ People of India Rajasthan Volume XXXVIII Part Two edited by B.K Lavania, D. K Samanta, S K Mandal & N.N Vyas pages 975 to 979 Popular Prakashan
  2. Nanta Village The Imperial Gazetteer of India, 1908, v. 18, p. 367.
  3. People of India Gujarat Volume XXII Part Three edited by R.B Lal, S.V Padmanabham & A Mohideen page 1459 to 1463 Popular Prakashan
  4. Meghwar, Malji. "Dalits in Pakistan". dalitindia.com. the original માંથી 8 July 2011 પર સંગ્રહિત. Retrieved 20 August 2019. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (મદદ)
  5. http://www.idsn.org/fileadmin/user_folder/pdf/Old_files/.../RR_Pakistan.pdf[મૃત કડી]