ભાદ્રોડ (તા.મહુવા)

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
ભાદ્રોડ (તા.મહુવા)
—  ગામ  —
ભાદ્રોડ (તા.મહુવા)નુ

ગુજરાત અને ભારતમાં સ્થાન

અક્ષાંશ-રેખાંશ 21°08′11″N 71°48′17″E / 21.136306°N 71.804738°E / 21.136306; 71.804738
દેશ ભારત
રાજ્ય ગુજરાત
જિલ્લો ભાવનગર
વસ્તી ૯,૬૦૧[૧] (૨૦૧૧)
અધિકૃત ભાષા(ઓ) ગુજરાતી,હિંદી[૧]
સમય ક્ષેત્ર ભારતીય માનક સમય (+૦૫:૩૦)

ભાદ્રોડ (તા.મહુવા) કે ભાદરોડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે.[૨] આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.[૨]

ભાદ્રોડ મહુવાથી 4 miles (6.4 km)ના અંતરે ઇશાન દિશામાં અને ભાવનગરથી 51 miles (82 km)ના અંતરે નૈઋત્ય દિશામાં આવેલું છે. તે ભાદ્રોડી નદીના જમણા કાંઠે વસેલું છે.[૩]

ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]

ભાદ્રોડ રૂકમણીના ભાઇ રૂકમી સાથે જોડાયેલું છે. આ એ જગ્યા છે જ્યાં તેણે રૂકમણીને હરી જતાં કૃષ્ણને આંતરીને યુદ્ધ કર્યું હતું અને તેમાં તે હાર્યો હતો અને કૃષ્ણ દ્વારા બંદી બનાવવામાં આવ્યો હતો. કૃષ્ણે તેની દાઢી-મૂછ અને માથાનાં વાળ સંપૂર્ણ પણે કાઢી નાખ્યા હતા. રૂકમીએ કૃષ્ણને પોતે હરાવીને બંદી ન બનાવે અને પોતાની બહેન રૂકમણીને પાછી ન લાવે ત્યાં સુધી કુંડિનાપુર પાછા ન ફરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. તેણે યુદ્ધભૂમિની બાજુમાં મહાદેવનું નાનું મંદિર બનાવ્યું હતું અને તેને ભદ્રેશ્વર નામ આપ્યું હતું. થોડા સમય પછી ત્યાં ગામ સ્થપાયું અને પહેલાં તેનું નામ ભદ્રનગર પડ્યું અને છેવટે અપભ્રંશ થઇને ભાદ્રોડ થયું.[૩]

જ્યારે મુસ્લમ આક્રમણખોરોને કારણે વાળાઓએ તળાજા છોડવું પડ્યું ત્યારે (ઈસ ૧૫૪૪માં) વાળાઓ ભાદ્રોડ ખાતે સ્થાયી થયા અને અહીં થોડો સમય રહ્યા. તેમના શાસન દરમિયાન નિકોલ અને કલસરની વચ્ચે આવેલું ગુંડાળા એ ભાદ્રોડનું બંદર હતું. હાલમાં તે નિર્જન છે અને ત્યાં માત્ર હનુમાનનું એક મંદિર આવેલું છે. આ મંદિર ગાંડલિઓ હનુમાન કહેવાય છે. વિજો અને મિસરી ખાસિયાના નેતૃત્વ હેઠળ ખાસીઓએ મહુવા અને ભાદ્રોડને ૧૭૪૪માં વાળાઓના હાથમાંથી કબ્જે કર્યું અને મિસરી ખાસિયા ભાદ્રોડમાં સ્થાયી થયો જ્યારે વિજો ખાસિયા મુહવામાં સ્થાયી થયો. ખાસિયાઓ અહીં ૧૭૮૪ સુધી રહ્યા અને તે પછી ભાદ્રોડને ભાવનગર રજવાડાના ઠાકોર વખતસિંહજીએ જીતી લીધું. ત્યારબાદ ભાદ્રોડ ભાવનગર રાજ્યમાં રહ્યું.[૩]

જ્યારે વાળાઓ તળાજામાં શાસન કરતા હતા ત્યારે ભાદ્રોડ તેમના શાસન નીચે હતું. ઉગા વાળા તે વંશના જાણીતા સ્થાનિક નેતા હતા અને તેમણે જુનાગઢના રા' કંવાટને અનંત ચાવડાની શિયાળબેટ પરની કેદમાંથી છોડાવ્યા હોવાનું મનાય છે. ઉગા વાળા રા' કંવાટની બહેનના દીકરા હતા અને તેમણે જુનાગઢને કહેણ મોકલાવેલું કે તેઓ એક હાથે તાળી વગાડી શકે છે એટલે કે તેઓ જુનાગઢ પર આધાર રાખતા નથી. એટલે જ્યારે રા' કંવાટ શિયાળ બેટ પર કેદ થયા ત્યારે રા' કંવાટે નીચેના બે પદો ઉગા વાળાને મોકલ્યા:[૩]

કર કમાણ ગ્રહિને,
કાગ ના બેસે ડાળી;
એક હાથે ના પડે ઉગાળા,
તો દો હાથે દે તાલી.
દિવસ વિતે દોહ્લા,
ઘડી મસ પ્રમાણ,
વજા જોતા વાટ,
અંખૈયો ગઇ ઉગાળા.

ત્યારપછી ઉગા વાળા શિયાળબેટ ગયા અને પહેરો તોડીને રા' કંવાટને મુક્ત કરાવ્યો. એવું કહેવાય છે કે અનંત ચાવડાની શોધમાં તેના મહેલમાં તપાસ કરતાં અનંતની પત્નિ ઉગા વાળાને મળી અને પોતાના પતિના જીવનની રક્ષા કરવા કહ્યું:[૩]

સાતસેહ સુરા મારિયા,
પાંચસેહ મારિયા પઠાણ;
એક અનંત મારે ઉગાળા,
તો તેને એભલવાળાની આણ.

ઉગા વાળાએ તેથી અનંત ચાવડાને જીવનદાન આપ્યું પણ તેણે કેદ પકડેલાં બધાં રાજાઓને મુક્ત કરાવ્યા. ઉગા વાળાનો રા' કંવાટે પછીથી પોતાને મુક્ત કરાવતા થયેલા કહેવાતા અપમાન બદલ વધ કર્યો હતો.[૩]

ભારતીય-ગ્રીક રાજા અપોલોડોટુસ પ્રથમની મહોર ધરાવતા ચાર ચાંદીના સિક્કાઓ ભાદ્રોડમાં મળી આવ્યા છે અને એક ઢાંક ખાતે મળ્યો છે, જે પણ વાળાઓનું પ્રાચીન ગામ છે.[૩]

મહુવા તાલુકાના ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલીક સ્થાન

[૪]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "Bhadrod Village Population, Caste - Mahuva Bhavnagar, Gujarat - Census India". www.censusindia.co.in (અંગ્રેજી માં). Retrieved 2019-06-03. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  2. ૨.૦ ૨.૧ જિલ્લા-પંચાયત, ભાવનગર. "ભાવનગર જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ પર મહુવા તાલુકાના ગામોની યાદી". ગુજરાત સરકાર. Retrieved ૭ ઓકટોબર ૨૦૧૩. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  3. ૩.૦ ૩.૧ ૩.૨ ૩.૩ ૩.૪ ૩.૫ ૩.૬ Gazetteer of the Bombay Presidency: Kathiawar (Public Domain text). VIII. Printed at the Government Central Press, Bombay. ૧૮૮૪. pp. ૩૮૦-૩૮૧. Check date values in: |year= (મદદ)
  4. "Villages & Towns in Mahuva Taluka of Bhavnagar, Gujarat". www.census2011.co.in. Retrieved 2019-08-15. Check date values in: |accessdate= (મદદ)

PD-icon.svg આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલા પુસ્તક Gazetteer of the Bombay Presidency: Kathiawar. VIII. Printed at the Government Central Press, Bombay. ૧૮૮૪. pp. ૩૮૦-૩૮૧. Check date values in: |year= (મદદ) માંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે.