શેત્રુંજય

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
શેત્રુંજય
Satrunjaya Stairway.jpg
શેત્રુંજયની સીડીનાં પગથીયાં
સૌથી ઉંચું શિખર
ઉંચાઇ580 m (1,900 ft) ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ
અક્ષાંસ-રેખાંશ21°28′6″N 71°48′0″E / 21.46833°N 71.80000°E / 21.46833; 71.80000
ભૂગોળ
શેત્રુંજય is located in Gujarat
શેત્રુંજય
શેત્રુંજય
ગુજરાતમાં સ્થાન
સ્થાનપાલીતાણા, ભાવનગર જિલ્લો, ગુજરાત

શેત્રુંજય ("વિજયનું સ્થાન"; મૂળરૂપે પુંદરાકીગરી), જે શીત્રુંજયની જોડણી પણ છે, તે પાલીતાણા શહેરની ભાવનગર જીલ્લા, ગુજરાત, ભારત સ્થિત ટેકરીઓ છે. સમુદ્ર સપાટીથી 7,288 ફીટ (2,221 મીટર) ઊંચાઇએ તે શેત્રુંજી નદીના કિનારે આવેલું છે. આ ટેકરીઓ અન્ય ટેકરીઓ સાથે સમાનતા ધરાવે છે જ્યાં જૈન મંદિરો બિહાર, ગ્વાલિયર, માઉન્ટ આબુ અને ગિરનારમાં બનાવવામાં આવ્યા છે.

શત્રુંજયની જૈનની પવિત્ર જગ્યામાં હજારો પાલીતાણા મંદિરો છે. જૈન ધર્મના પ્રથમ તીર્થંકર, ભગવાન રીષભભાઇએ પર્વતની ટોચ પર મંદિરમાં તેમનો પહેલો ઉપદેશ આપ્યો ત્યારે પર્વતોને પવિત્ર કરવામાં આવ્યા. ટેકરીઓનો પ્રાચીન ઇતિહાસ પણ પુંદરિકા સ્વામી, મુખ્ય ગણેધરા અને રીષભના પૌત્ર, જે અહીં મુક્તિ પ્રાપ્ત થયો છે, તે શોધી કાઢવામાં આવે છે. તેમના પવિત્ર મંદિરથી વિરૂદ્ધ આવેલા તેમના મંદિર, તેમના પિતા ભરત દ્વારા બાંધવામાં આવે છે, પણ યાત્રાળુઓ દ્વારા પૂજા કરવામાં આવે છે.

ત્યાં અનેક વૈકલ્પિક જોડણીઓ છે, જેમાં તટ્રેન્જેયા, સતરુંજાયા, શેત્રુંજા અને શેતુરન્ગોનો સમાવેશ થાય છે. શત્રુંજયને પુંદરાકીગિરિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે પુંદરિકે આ પર્વત પર નિર્વાણ મેળવ્યું હોવાનું કહેવાય છે. વૈકલ્પિક નામોમાં સિધ્ધક્કલ અથવા સિધ્ધંકાલનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે ઘણા અધ્યાત્ક્રકો અહીં જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયા છે.

ભૂગોળ[ફેરફાર કરો]

શેત્રુંજય પર્વત

ખંભાતની અખાત, શત્રુંજય પર્વતોની દક્ષિણે છે, ભાવનગર નગર તેના ઉત્તરની છે, અને એક નદી બે ટેકરીઓ વચ્ચે વહે છે. દંતકથા જણાવે છે કે પર્વત હિમાલયનો એક ભાગ છે. રીજની સાથેનો માર્ગ, 13 કિલોમીટર (8.1 માઈલ) ના આદિપુર ખીણમાં જાય છે. પાલીતાણા શહેર ભવનગરથી 56 કિ.મી. (35 માઇલ) ની તળેટીમાં આવેલું છે. ગુજરાત સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટ પાલીતાણા અને ભાવનગર વચ્ચે બસ સેવા પૂરી પાડે છે. ભાવનગર રોડ અને રેલ દ્વારા અમદાવાદ સાથે સંકળાયેલ છે, અને હવાઈથી મુંબઇ. આ ભૂગોળ કઠોર છે જ્યારે લેન્ડસ્કેપ દુષ્કાળ-અસરગ્રસ્ત છે.

સંસ્કૃતિ[ફેરફાર કરો]

5 મી સદીમાં પણ પર્વતો એક તીર્થ (ધાર્મિક દિવ્ય સ્થળ) ગણવામાં આવતા હતા. પાલીતાણા મંદિરો, બંને પર્વતો અને તેમના કાઠી પર તીર્થધાતુ સંકુલ, પર્વત માં કોતરવામાં આવે છે જે આશરે 3750 પથ્થર પગલાંઓ, ચડતા દ્વારા પહોંચી છે. ચઢાણ આધારથી 3.5 કિલોમીટર (2.2 માઇલ) છે અને લગભગ બે કલાક લાગે છે. ચોમાસાની મોસમ દરમિયાન ચાર મહિના માટે પર્વતીય યાત્રાળુઓને બંધ કરવામાં આવે છે. આ યાત્રાને "શ્રી શાંતિરૂંજે તીર્થ યાત્રા" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ (કાર્તીયેક મહિનાના સંપૂર્ણ ચંદ્ર દિવસ) ગ્રેગરીયન કેલેન્ડર મુજબ ઓક્ટોબર-નવેમ્બરથી થાય છે. યાત્રા કરવા માટે જૈનો ટેકરીઓના પગ પાસે ભેગા થાય છે (ધાર્મિક પ્રવાસ). આ યાત્રા દરમિયાન, જૈનનાં જીવનકાળ દરમિયાન એક મહાન પ્રસંગ ગણાય છે, યાત્રાળુઓ પગથિયાં 216 કિલોમીટર (134 માઇલ) ના અંતરે આવતી શત્રુંજયાની ટેકરીઓ પર નમસ્કાર કરે છે, પ્રાર્થના કરે છે.

આ પણ જુઓ[ફેરફાર કરો]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

વધુ વાચન[ફેરફાર કરો]

  • Deshpande, Aruna (૨૦૦૫). India:Divine Destination. Palitana. Crest Publishing House. pp. 418–419. ISBN 81-242-0556-6. Check date values in: |year= (help)