આલમપનાહ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

આલમ પનાહ એ ઊર્દુ શબ્દ છે, જેનો અર્થ થાય છે. પ્રજા ને આશ્રય- સુરક્ષા આપવી, ૧૬ મી સદી દરમ્યાનં જ્યારે સુરત એ સમગ્ર ભારતનું સૌથી ધનાડ્ય અનેં વિકસીત શહેર તથા બંદર હતું , મોગલ સામ્રાજ્ય નાં શાહી ખજાનાં ની મોટા ભાગનીં આવક અંહીનીં જકાત અનેં વેપારથી આવતી હતી. ઉપરાંત સુરત બંદરેથી મક્કા નીં હજ પઢવા જતા ધાર્મીક લોકોનીં સંખ્યા પણ વિશેષ રહેતી હતી ,આથી સમગ્ર શહેરનેં ફરતે એક મજબુત ઉંચો કોટ બનાવવાનું નક્કી કર્યું. અને આ કોટ બન્યા બાદ તેનું નામ "શેહરે પનાહ" રાખવામાં આવ્યું પણં સમય જતા સુરતનીં વસ્તી અનેં સમૂધ્ધી વધતી ગઇ અનેં હવે "શેહરે પનાહ" નીં બહાર પણ નવું શહેર વિકસી ચુક્યું હતું તેથી મુઘલ સરકારે આ મહત્વ નાં શહેરને મરાઠા તેમજ અન્ય પ્રજા થી રક્ષણ આપવા સમગ્ર શહેરનેં ફરતે એક વધુ મજબુત ઉંચો કોટ બાંધ્યો જે નવા શહેરનેં પણ આવરી લેતો હતો આ નવા બનેલા કોટને આલમ પનાહ નામં આપવામાં આવ્યું

સ્થાપત્ય રચનાં[ફેરફાર કરો]

આલમ પનાહ કોટ નીં ઉંચાઇ પણં શેહરે પનાહ કોટનીં જેમં ૨૦ થી ૨૫ જેટલી રાખવામાં આવી હતી અનેં આ કોટ લગભગ ૪ થી ૫ ફુટ જેટલો જાળો હતો પણં તેનીં દિવાલ વધુ મજબુત નાંની લાલ ઈંટોથી થયું હતુ, વળી તેનાં પાયામાં મજબુત તપખીરીયા પથ્થરો નાં મોટા બ્લોક ગોઠવેલા હતા વળી શહેર નીં બહાર લગભગ કિ.મી લાંબા આ કોટનીં ફરતે રસ્તા નું નીર્માણ થયેલું હતું જે આજે રિંગ રોડ તરીકે વિકસી ચુક્યો છે. આ કોટનાં અમુક અમુક અંતરે શહેરનીં બહાર જવા માટે દરવાજા પણ બનાવાયા હતાં, આ દરવાજાઓ ને આધારે આજનાં આધુનીક સુરતનાં વિસ્તારોનાં નામો પણં પડ્યા છે જેવાકે વેડદરવાજા, કતારગામ દરવાજા, લાલ દરવાજા, દિલ્હી દરવાજો (દિલ્હી ગેટ), સહરા દરવાજા, કમેલા દરવાજા, ઉધના દરવાજા, મજુરા દરવાજા (મજુરા ગેટ), તથા અઠવા દરવાજો (અઠવા ગેટ), કહેવાય છે કે આ કોટનીં અંદરનું નવું શહેર સુંદર રીતે અમુક વિભાગોમાં વહેંચાયેલું હતું જેનેં પરા કહેવામાં આવતા જેમાં સૈયદપુરા, રામપુરા , રૂદર પુરા, નાનપુરા, સલાબતપુરા, બેગમપુરા, સગ્રામ પુરા, વગેરે વિસ્તારો આવરી લેવાયા હતા. આજે આ ઐતિહાસીક કોટ લગભગ નાશ પામ્યો છે, છતાં તેનાં થોડા ઘણા અવશેષો કતારગામ - ગોતાલાવાળી પાસે જોઇ શકાય છે.