વરાહગીરી વેંકટગીરી

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
વરાહગીરી વેંકટગીરી
VV Giri 1974 stamp of India.jpg
વી. વી. ગીરી
૪થા ભારતના રાષ્ટ્રપતિ
પદ પર
૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૬૯ – ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૭૪
ઉપ રાષ્ટ્રપતિગોપાલ સ્વરૂપ પાઠક
પુરોગામીમોહમ્મદ હિદાયતુલ્લા (કાર્યકારી)
અનુગામીફકરુદ્દીન અલી અહેમદ
પદ પર
૩ મે ૧૯૬૯ – ૨૦ જુલાઈ ૧૯૬૯
પ્રધાન મંત્રીઈન્દિરા ગાંધી
પુરોગામીઝાકીર હુસૈન
અનુગામીમોહમ્મદ હિદાયતુલ્લા (કાર્યકારી)
૩જા ભારતના રાષ્ટ્રપતિ
પદ પર
૧૩ મે ૧૯૬૭ – ૩ મે ૧૯૬૯
રાષ્ટ્રપતિઝાકીર હુસૈન
પ્રધાન મંત્રીઈન્દિરા ગાંધી
પુરોગામીઝાકીર હુસૈન
અનુગામીગોપાલ સ્વરૂપ પાઠક
કર્ણાટકના રાજ્યપાલ
પદ પર
૨ એપ્રિલ ૧૯૬૫ – ૧૩ મે ૧૯૬૭
પ્રધાન મંત્રીઈન્દિરા ગાંધી
મુખ્યમંત્રીએસ. નિજલિંગપ્પા
પુરોગામીસત્યવંત મલ્લાનાહ શ્રીનાગેશ
અનુગામીગોપાલ સ્વરૂપ પાઠક
કેરળના રાજ્યપાલ
પદ પર
૧ જુલાઈ ૧૯૬૦ – ૨ એપ્રિલ ૧૯૬૫
મુખ્યમંત્રીપી. ટી. પિલ્લાઈ
આર. શંકર
પુરોગામીબર્ગુલા રામાક્રિષ્ના રાવ
અનુગામીઅજીત પ્રસાદ જૈન
ઉત્તર પ્રદેશના રાજ્યપાલ
પદ પર
૧૦ જૂન ૧૯૫૬ – ૩૦ જૂન ૧૯૬૦
મુખ્યમંત્રીસંપૂર્ણાનંદ
પુરોગામીકનૈયાલાલ મુનશી
અનુગામીબર્ગુલા રામાક્રિષ્ના રાવ
શ્રમ અને ઉદ્યોગ મંત્રી— મદ્રાસ પ્રેસીડન્સી
પદ પર
૩૦ એપ્રિલ ૧૯૪૬ – ૨૩ માર્ચ ૧૯૪૭
મુખ્યમંત્રીટી. પ્રકાશમ
અંગત વિગતો
જન્મ
વરાહગીરી વેંકટગીરી

(1894-08-10)10 ઓગસ્ટ 1894
બરહામપુર ઓરિસા, ભારત
મૃત્યુ24 June 1980(1980-06-24) (aged 85)
મદ્રાસ, તમિલનાડુ, [ભારત]]
(હાલ ચેન્નઈ)
રાજકીય પક્ષઅપક્ષ
જીવનસાથીસરસ્વતી બાઈ (૧૯૦૪–૧૯૭૮)
સંબંધીઓ
  • અદ્રુતિ લક્ષ્મીબાઈ (બહેન)[૧]
  • પાલગ્ગુમી સૈનાથ (પૌત્ર)[૨]
માતૃ શિક્ષણ સંસ્થાખાલીકોટે કોલેજ
યુઇવર્સિટી કોલેજ ડબલીન
પુરસ્કારોભારત રત્ન (૧૯૭૫)

વરાહગીરી વેંકટગીરી ‍‍(About this sound ઉચ્ચાર ) (૧૦ ઓગસ્ટ ૧૮૯૪ – ૨૪ જૂન ૧૯૮૦), અથવા વી. વી. ગીરી ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૬૯થી ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૭૪ સુધી ભારતના ચોથા રાષ્ટ્રપતિ હતા. તેઓ અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ચૂંટાયેલા એકમાત્ર વ્યક્તિ હતા.[૩]૧૯૭૪માં ફકરુદ્દીન અલી અહેમદ તેમના અનુગામી તરીકે ચૂંટાયા હતા.[૪] રાષ્ટ્રપતિ તરીકેનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા બાદ ૧૯૭૫માં ભારત સરકાર દ્વારા ભારત રત્નથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. ૨૪ જૂન ૧૯૮૦ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.

પ્રારંભિક જીવન[ફેરફાર કરો]

તેમનો જન્મ બરહામપુર, ઓરિસામાં તેલુગુ ભાષી નિયોગી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.[૫] તેમના પિતા વી. વી. જોગય્યા પંતુલુ એક સફળ વકીલ અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સક્રિય કાર્યકર્તા હતા.[૬] તેમની માતા સુભદ્રાઅમ્મા અસહકારની ચળવળ અને સવિનય કાનૂનભંગની ચળવળ દરમિયાન બરહામપુરમાં રાષ્ટ્રીય આંદોલનમાં સક્રીય હતા. નાગરિક અવજ્ઞા આંદોલન દરમિયાન હડતાલનું નેતૃત્ત્વ કરવા બદલ તેમની ધરપકડ કરાવામાં આવી હતી.[૭]તેમના લગ્ન સરસ્વતીબાઇ સાથે થયા હતા અને તેમને ૧૪ સંતાનો હતા.[૮]તેમણે પોતાનું પ્રારંભિક શિક્ષણ બરહામપુરની ખલીલકોટ કોલેજથી પુરૂં કર્યું.[૯] ૧૯૩માં તેઓ કાયદાશાસ્ત્રના અભ્યાસ માટે આયરલેન્ડ ગયા. અહીં તેમણે યુનિવર્સિટી કોલેજ ડબલીન ખાતે ૧૯૧૩થી ૧૯૧૬ દરમિયાન અભ્યાસ કર્યો..[૧૦]

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન તેઓ ડબલીનથી લંડન ગયા અને ત્યાં મહાત્મા ગાંધી સાથે મુલાકાત કરી.[૧૧] ગાંધીજીની ઇચ્છાને માન આપી તેઓ યુદ્ધ દરમિયાન રેડક્રોસ સ્વયંસેવક તરીકે જોડાયા.[૧૨] અભ્યાસ દરમિયાન તેઓ ભારતીય અને આયરીશ બન્ને રાજનીતિમાં સક્રીય રહ્યા. સાથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ સાથે મળીને તેમણે દક્ષિણ આફ્રિકામાં ભારતીયો પર તથા અત્યાચાર વિરુદ્ધ ચોપાનિયાં તૈયાર કર્યા હતા. આ ચોપાનિયાં ભારતીય રાજનૈતિક ખુફિયા વિભાગ દ્વારા જપ્ત કરાતાં ડબલીનમાં ગીરી અએ તેમના સાથીઓ પર પોલીસનો જાપ્તો વધ્યો હતો.[૧૧] તેમનો સંબંધ ઇસ્ટર રાઇઝીંગના પ્રમુખ નેતાઓ જેમ્સ કોનોલી, પેટ્રીક પિયર્સ તથા એમોન ડી વેલેરા સાથે હોવાની શંકા પણ પોલીસ દ્વારા સેવવામાં આવી.[૧૩][૧૪][૧૫] ઇસ્ટર રાઇઝીંગ આંદોલન બાદ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસે છાપા માર્યા. ગીરીના જણાવ્યા અનુસાર તેમને ૧ જૂન ૧૯૧૬ પહેલાં આયરલેન્ડ છોડવાની નોટીસ આપવામાં આવી.[૧૬]

ભારતના રાષ્ટ્રપતિ[ફેરફાર કરો]

ભારતના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ગીરીએ દક્ષિણ એશિયા, દક્ષિણ પૂર્વ એશિયા, સોવિયેત યુનિયન તથા આફ્રિકાના દેશોની ૧૪ રાજ્યયાત્રાઓનું નેતૃત્ત્વ કર્યું.

તેમણે ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૯૬૯ના રોજ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા.[૧૭] તેઓ અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ચૂંટાયેલા એકમાત્ર વ્યક્તિ હતા.[૧૮]

રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ગીરીએ ઉત્તર પ્રદેશમાં ચરણસિંહ સરકારને બરખાસ્ત કરવાના પ્રધાનમંત્રી ઈન્દિરા ગાંધીના નિર્ણયને કોઈ પ્રકારના વિચાર વિમર્શ વિના જ સ્વીકાર કરી ૧૯૭૧માં તત્કાળ ચૂંટણી માટે મંજૂરી આપી દીધી.[૧૯] રાજ્ય સભામાં સરકારના ખરડાની હાર છતાં ગીરીએ દેશી રાજ્યોના પૂર્વવર્તી શાસકોને મળતા વિશેષાધિકારો અને સાલિયાણાં સમાપ્ત કરવાનો અધ્યાદેશ બહાર પાડ્યો હતો.[૨૦] ભારતના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ગીરીએ દક્ષિણ એશિયા, દક્ષિણ પૂર્વ એશિયા, સોવિયેત યુનિયન તથા આફ્રિકાના ૨૨ દેશોની ૧૪ રાજ્ય યાત્રાઓ કરી હતી.[૨૧][૨૨]

ગીરીને એક એવા રાષ્ટ્રપતિ માનવામાં આવે છે જે પૂર્ણ રીતે વડાપ્રધાનને આધીન હતા. પ્રધાનમંત્રીના રાષ્ટ્રપતિ,[૨૩] વફાદાર રાષ્ટ્રપતિ, રબર સ્ટેમ્પ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ઓળખાતા વી. વી. ગીરીના કાર્યકાળ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયની સ્વતંત્રતા અને શક્તિઓ ક્ષીણ થઈ ગઈ.[૨૪][૨૫][૨૬] ૧૯૭૪માં તેમનો કાર્યકાળ પૂરો થતાં તેમને પુન:અવસર ન આપતાં ઈન્દિરા ગાંધીએ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ફકરુદ્દીન અલી અહેમદ ઉપર પસંદગી ઉતારી.[૨૭]

અવસાન[ફેરફાર કરો]

૨૪ જૂન ૧૯૮૦ના રોજ મદ્રાસ ખાતે હૃદયરોગના હુમલાથી તેમનું અવસાન થયું.[૨૮] બીજા દિવસે પૂરા રાજકીય સન્માન સાથે તેમની અંતિમવિધિ કરવામાં આવી તથા ભારત સરકાર દ્વારા એક સપ્તાહનો રાષ્ટ્રીય શોક જાહેર કરવામાં આવ્યો.[૨૯] રાજ્ય સભા, જ્યાં તેઓ ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે અધ્યક્ષ રહ્યા હતા, તેમના સન્માનમાં બે દિવસની કાર્યવાહી સ્થગિત કરવામાં આવી હતી.[૩૦]

સન્માન[ફેરફાર કરો]

  • ફારસી સામ્રાજ્યની સ્થાપનાની ૨૫૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણીના ભાગ રૂપે સ્મારક પદક. (૧૪ ઓક્ટોબર ૧૯૭૧)
  • રાજા જીગ્મે સિંગયે અલંકરણ પદક, ભૂતાન રાજ્ય. (૨ જૂન ૧૯૭૪)[૩૧]
  • ભારત રત્ન (૧૯૭૫)
  • ભારતીય ટપાલ વિભાગ દ્વારા ૧૯૭૪માં એક સ્મારક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી.[૩૨][૩૩]
  • ૧૯૯૫માં તેમના સન્માનમાં રાષ્ટ્રીય શ્રમ સંસ્થાનનું નામકરણ વી. વી. ગીરી રાષ્ટ્રીય શ્રમ સંસ્થાન કરાયું.[૩૪]

લેખન સર્જન[ફેરફાર કરો]

  • તેમણે ઇન્ડસ્ટ્રીયલ રીલેશન્સ અને લેબર પ્રોબ્લેમ ઇન ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ નામના બે પુસ્તકો લખ્યા હતા. [૩૫]
  • ૧૯૭૬માં માય લાઇફ એન્ડ ટાઇમ્સ શીર્ષક હેઠળ તેમને પોતાન સંસ્મરણો પ્રકાશિત કર્યા હતા.[૩૬]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "Participation of Women of Ganjam District in the Freedom Movement of India" (PDF). Orissa Review. pp. 18–20. Retrieved 27 November 2018. Unknown parameter |author૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  2. "Why Indian Farmers Kill Themselves; Why Lange's Photographs are Phony". Counterpunch.org. 4 August 2005. the original માંથી 7 August 2005 પર સંગ્રહિત. Retrieved 29 November 2011. Unknown parameter |url-status= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (મદદ)
  3. Saubhadra Chatterji (26 April 2017). "NDA vs Oppn: India might to witness tightest presidential poll since 1969". Hindustan Times. Retrieved 21 June 2018. Check date values in: |access-date=, |date= (મદદ)
  4. "Gallery of Indian Presidents". Press Information Bureau. Government of India. the original માંથી 12 December 2017 પર સંગ્રહિત. Retrieved 21 June 2018. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (મદદ)
  5. https://books.google.co.in/books?id=r2C2InxI0xAC&pg=PA72&lpg=PA72&dq=vv+giri+brahmin&source=bl&ots=o-BA_JrGWG&sig=ACfU3U0mJkPCBkYHTjuv5etqprwj8b7U9Q&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjIkM6E9q3mAhUWyzgGHeU6B9A4ChDoATACegQIBxAB
  6. P. Rajeswar Rao (1991). The Great Indian Patriots, Volume 1. India: Mittal Publications. pp. 279–282. ISBN 9788170992806. Check date values in: |year= (મદદ)
  7. Bina Kumari Sarma (August 2010). "Women's Role in the Freedom Movement in South Orissa" (PDF). Orissa Review: 34–35. Retrieved 8 February 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  8. P. Rajeswar Rao (1991). The Great Indian Patriots. Mittal Publications. p. 282. ISBN 978-81-7099-280-6. Check date values in: |year= (મદદ)
  9. "Varahagiri Venkata Giri". Encyclopædia Britannica. Retrieved 8 February 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  10. "University College Dublin announces special scholarships for Indian students". India Today. 6 November 2013. Retrieved 8 January 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  11. ૧૧.૦ ૧૧.૧ Conor Mulvagh (2016). Irish Days, Indian Memories: V. V. Giri and Indian Law Students at University College Dublin, 1913–1916. Sallins, Co. Kildare, Ireland: Irish Academic Press. pp. 34, 49–50. ISBN 978-1-911024-18-7 – via http://irishacademicpress.ie/product/irish-days-indian-memories-v-v-giri-and-indian-law-students-at-university-college-dublin-1913-1916/. Check date values in: |year= (મદદ)
  12. Conor Mulvagh (10 February 2016). "Gandhi, an expelled future president and first aid crews: the Indians of 1916 Rising". The Irish Times. Retrieved 17 January 2017. Check date values in: |access-date=, |date= (મદદ)
  13. Alexander Cockburn (25 March 2005). "Why Indian Farmers Kill Themselves; Why Lange's Photographs are Phony". Counter Punch. Retrieved 19 January 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  14. Brigadier Samir Bhattacharya (December 2013). NOTHING BUT!. Author Solutions. pp. 636–. ISBN 978-1-4828-1626-6.
  15. Harris M. Lentz (4 February 2014). Heads of States and Governments Since 1945. Taylor & Francis. pp. 1538–. ISBN 978-1-134-26497-1. Check date values in: |date= (મદદ)
  16. "MR. T. A. CHETTIAR, OF MADRAS. (Hansard, 1 June 1916)". hansard.millbanksystems.com. Retrieved 17 January 2017. Check date values in: |access-date= (મદદ)
  17. "Former Presidents". The President of India. the original માંથી 16 October 2014 પર સંગ્રહિત. Retrieved 17 January 2015. Unknown parameter |url-status= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (મદદ)
  18. A. P. Bhardwaj (2014). Legal Awareness and Legal Reasoning for the CLAT and LLb Entrance Examinations, 4/e. pp. 1–. ISBN 978-93-325-3732-3. Check date values in: |year= (મદદ)
  19. "Past Presidents: Waning power". India Today. 18 October 2013. Retrieved 6 January 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  20. Blema Steinberg (1 January 2008). Women in Power: The Personalities and Leadership Styles of Indira Gandhi, Golda Meir, and Margaret Thatcher. McGill-Queen's Press – MQUP. pp. 33–. ISBN 978-0-7735-7502-8. Check date values in: |date= (મદદ)
  21. "DETAILS OF MEDIA PERSONS ACCOMPANYING THE PRESIDENT IN HIS/HER VISITS ABROAD SINCE 1947 TO 2012" (PDF). The President's Secretariat. the original (PDF) માંથી 17 August 2013 પર સંગ્રહિત. Retrieved 5 June 2013. Unknown parameter |url-status= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (મદદ)
  22. "President's visits undertaken after careful appraisal". The Hindu. 29 March 2012. Retrieved 19 January 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  23. "Changing Roles of the Presidents of India". Mainstream Weekly. L. 17 August 2012. Retrieved 17 January 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  24. Designs for Democratic Stability: Studies in Viable Constitutionalism. M.E. Sharpe. 1 January 1997. pp. 162–. ISBN 978-0-7656-0052-3. Unknown parameter |author૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |author૨= ignored (મદદ); Check date values in: |date= (મદદ)
  25. "Pranab won't be a 'rubber stamp'". The Asian Age. 23 July 2012. Retrieved 17 January 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  26. A G Noorani (4 October 2013). "The Parliamentary System in South Asia". Criterion Quarterly. 2 (3). Retrieved 2 February 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  27. Ananth (2008). India Since Independence: Making Sense of Indian Politics. pp. 84–. ISBN 978-81-317-4282-2. Check date values in: |year= (મદદ)
  28. Harris M. Lentz (4 February 2014). Heads of States and Governments Since 1945. Routledge. pp. 379–380. ISBN 9781134264902. Retrieved 21 June 2018. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  29. M.V. Kamath (1 November 2009). Journalist's Handbook. Vikas Publishing House Pvt Ltd. pp. 222–. ISBN 978-0-7069-9026-3. Check date values in: |date= (મદદ)
  30. Rajya Sabha at Work – Chapter 16: Obituary and Other References (PDF). p. 386. the original (PDF) માંથી 23 November 2015 પર સંગ્રહિત. Retrieved 6 January 2015. Unknown parameter |url-status= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (મદદ)
  31. Karma Galay ed. (1999) Final Programmes for The Coronation and The Silver Jubilee Celebration. The Centre for Bhutan Studies
  32. "Postal Stamp Name : V V Giri". IndianPost. Retrieved 9 January 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  33. "Stamps 1974". Philately World. Retrieved 9 January 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  34. "V. V. Giri National Labour Institute: History". VV Giri National Labour Institute. Retrieved 9 January 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  35. Pravin Durai (2011). Human Resource Management: For VTU. pp. 387–. ISBN 978-81-317-9873-7. Check date values in: |year= (મદદ)
  36. V V Giri (1976). My Life and Times, Volume 1. Macmillan Company of India. ISBN 9780333901335. Check date values in: |date= (મદદ)

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]

  • V. V. Giri બ્રિટાનિકા એન્સાયક્લોપીડિયા