તાપી જિલ્લો

વિકિપીડિયામાંથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો
તાપી જિલ્લો
જિલ્લો
ગુજરાતમાં જિલ્લાનું સ્થાન
ગુજરાતમાં જિલ્લાનું સ્થાન
દેશ  ભારત
રાજ્ય ગુજરાત
મુખ્યમથક વ્યારા
Time zone ભારતીય પ્રમાણભૂત સમય (UTC+૫:૩૦)

તાપી જિલ્લો ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં દક્ષિણે આવેલો એક જિલ્લો છે. ઇસ ૨૦૦૭ દરમ્યાન સુરત જિલ્લાના અમુક તાલુકાઓ છુટા પાડી તાપી જિલ્લાની રચના થઇ છે. તાપી જિલ્લાનું મુખ્યમથક વ્યારા છે. થોડા વર્ષો પહેલાજ બનેલા આ નવા જિલ્લામાં નવા સરકારી સંસ્થાનો અને અન્ય પાયાની સુવિધાઓ પરત્વે વિશેષ અને ઝડપી કામગીરી ચાલી રહી છે. ઉદ્યોગોમાં ખાંડ અને કાગળના કારખાના તેમજ મરઘા ઉછેર (પોલ્ટ્રીફાર્મ) મુખ્ય છે.

ભૂગોળ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

તાપી જિલ્લો ૨૧.૦૫o ઉત્તર અક્ષાંસ અને ૭૩.૨૦o પૂર્વ અક્ષાંસ વચ્ચે આવેલો છે. જિલ્લો વિસ્તારની દ્રષ્ટીએ લગભગ ૩,૪૩૪.૬૪ ચો.કિમી ક્ષેત્રફળ ધરાવે છે.

તાપી જિલ્લો ભૌગોલીક દ્રષ્ટએ ઘણો અનોખો છે. અહી સરેરાશ ૧,૯૨૬ મી.મી. જેટલો વરસાદ પડે છે તથા ઉનાળાનું મહતમ તાપમાન ૪૫o સે. જેટલું રહે છે. અહીં વ્યારા-વાલોડ તરફનો વિસ્તાર સપાટ અને સીંચાઇથી ભરપુર છે, જ્યારે સોનગઢ-ઉકાઇ તરફનો વિસ્તાર ગીચ જંગલો વાળો છે તથા ઉચ્છલ-નિઝર તરફનો વિસ્તાર સુકો તથા ડુંગરાળ અને ઝાંખા જંગલો વાળો છે. ભૌગોલીક અનુકુળતાને કારણે અહીં ઉકાઇ તથા કાકરાપારમાં મોટા બંધો બાધવામા આવ્યા છે. અહીં તાપી, મીંઢોળા, પુર્ણા, અંબિકા અને નેસુ જેવી નદીઓ આવેલી છે. અહીના જંગલોમા દિપડો, હરણ, ઝરખ, સસલા, શિયાળ વગેરે પ્રાણીઓ જોવા મળે છે.

તાલુકાઓ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

આ જિલ્લામાં વ્યારા, સોનગઢ, વાલોડ, ઉચ્છલ, નિઝર, ડોલવણ અને કુકરમુંડા તાલુકાઓ આવેલા છે.

વસતી[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે તાપી જિલ્લાની વસતી ૮,૦૬,૪૮૯ વ્યક્તિઓની છે.[૧] સાક્ષરતાનું પ્રમાણ લગભગ ૬૯.૨૩% જેટલું છે. સ્ત્રી-પુરૂષનું પ્રમાણ દર ૧૦૦૦ પુરૂષો એ ૧૦૦૪ સ્ત્રીઓ છે.[૧]

જોવાલાયક સ્થળો[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

ઉકાઇ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

અહીં તાપી નદી પર વિશાળ ઉકાઇ બંધ અને જળ વિદ્યુત મથક આવેલાં છે. આ ઉપરાંત અહીં કોલસા આધારીત તાપ વિદ્યુત મથક પણ આવેલું છે.

કાકરાપાર[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

અહીં તાપી નદી પર વીયર પ્રકારનો બંધ બાંધવામાં આવેલો છે. કાકરાપાર યોજનાની નહેરો આખા દક્ષિણ ગુજરાતમાં ફેલાયેલી છે અને બારેમાસ પાણી પુરું પાડે છે. તેમજ અહીં દેશનુ એક મહત્વનું અણુશક્તિ વિદ્યુત મથક પણ આવેલ છે.

સોનગઢ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

તાપી જિલ્લાના સોનગઢ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. અહીં પર્વત પર ગાયકવાડી શાસન સમયનો કિલ્લો આવેલો છે. આ કિલ્લામાં માતાનું મંદિર તથા દરગાહ પણ આવેલ છે.

પદમડુંગરી[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

અહીં ગુજરાત રાજ્ય વન વિભાગ દ્વારા પ્રકૃતિ પ્રેમી લોકો માટે પ્રકૃતિ પ્રવાસન કેન્દ્ર ઉભું કરવામાં આવેલું છે.

ડોસવાડા[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

ડોસવાડા ગામ પાસે મીંઢોળા નદી પર નાનો બંધ બાંધવામાં આવેલ છે.

વીરથવા[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

આહવાથી નવાપુર જતા માર્ગ પર આવેલા વીરથવા આશ્રમ ખાતે ખજૂરીનું વન જોવાલાયક છે. એમાંથી મેળવાયેલ કુદરતી પીણું નીરો પીવાની ખુબ જ મઝા પડે છે. અહીંથી ડાંગ જિલ્લામાં આવેલું શબરીધામ (આશરે ૧૧ કિલોમીટર) તેમ જ ગિરમાળનો ગિરા ધોધ (૧૦ કિલોમીટર) ખુબ જ નજીક આવેલાં સ્થળો છે.

ઝાંખરી[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

ઉંચામાળા[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

ઉંચામાળા નજીક અણુમથક (કાકરાપાર એટોમિક પાવર સ્ટેશન) બાંધવામાં આવ્યું ત્યારથી આ ગામને અણુમાળા પણ કહેવાય છે. આ ગામ ખાતે અણુમથકના કર્મચારીઓના રહેવા માટેની વસાહત પણ આવેલી છે.

ગૌમુખ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

સોનગઢ તાલુકાના મુખ્ય મથકથી ડાંગના જગલ તરફ જતા રસ્તામાં આ સ્થળ આવે છે. જ્યા ઊંચા ડુંગર પર પથ્થરમાંથી બનાવેલા ગાયનાં મુખમાંથી બારેમાસ સતત પાણી નીકળ્યા કરે છે. એક માન્યતા મુજબ તે દેવતાઓની ગાય છે.

વાજપુરનો કિલ્લો[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

બોરદાની નજીક ઉકાઇ ડેમના ફુગારામાં આવેલો છે. આ કિલ્લો માત્ર શિયાળા અને ઉનાળામાં જ દેખાય છે. ઉકાઇ ડેમને કારણે ડુબમાં ગયેલા વિસ્તારમાં આવેલો છે.

દેવલપાડા (દેવલીમાડી)[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

સોનગઢ તાલુકાના દેવલપાડા ગામે દેવલી માડીનું મંદીર આવેલુ છે.

જાણીતા વ્યક્તિઓ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

સંદર્ભ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

  1. ૧.૦ ૧.૧ "District Census 2011". Census2011.co.in. ૨૦૧૧. Retrieved ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧. 
  2. Mohan, Sarala Jag (૧૯૯૬). "4". Handbook of Twentieth-century Literatures of India. Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-28778-7. Retrieved ૧૦ ડિસેમ્બર ૨૦૦૮. 

બાહ્ય કડીઓ[મૂળમાં ફેરફાર કરો]

ગુજરાતના જિલ્લાઓ અને ગુજરાતનું ભૌગોલિક સ્થાન
એકત્રીત માહિતી
જિલ્લા અને­ જિલ્લા મથકો­ની યાદી
ક્રમ જિલ્લો જિલ્લા મથક
અમદાવાદ અમદાવાદ
અમરેલી અમરેલી
અરવલ્લી મોડાસા
આણંદ આણંદ
કચ્છ ભુજ
ખેડા નડીઆદ
ગાંધીનગર ગાંધીનગર
ગીર સોમનાથ વેરાવળ
છોટાઉદેપુર છોટાઉદેપુર
૧૦ જામનગર જામનગર
૧૧ જૂનાગઢ જુનાગઢ
૧૨ ડાંગ આહવા
૧૩ તાપી વ્યારા
૧૪ દાહોદ દાહોદ
૧૫ દેવભૂમિ દ્વારકા ખંભાળીયા
૧૬ નર્મદા રાજપીપળા
૧૭ નવસારી નવસારી
૧૮ પંચમહાલ ગોધરા
૧૯ પાટણ પાટણ
૨૦ પોરબંદર પોરબંદર
૨૧ બનાસકાંઠા પાલનપુર
૨૨ બોટાદ બોટાદ
૨૩ ભરૂચ ભરૂચ
૨૪ ભાવનગર ભાવનગર
૨૫ મહીસાગર લુણાવાડા
૨૬ મહેસાણા મહેસાણા
૨૭ મોરબી મોરબી
૨૮ રાજકોટ રાજકોટ
૨૯ વડોદરા વડોદરા
૩૦ વલસાડ વલસાડ
૩૧ સાબરકાંઠા હિંમતનગર
૩૨ સુરત સુરત
૩૩ સુરેન્દ્રનગર વઢવાણ
ભારતના નક્શામાં ગુજરાતનું સ્થાન
India Gujarat locator map.svg