સ્વામિનારાયણ મંદિર, અમદાવાદ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
Shree Swaminarayan Mandir Kalupur Ahmedabad
The headquarters of the NarNarayan Dev Gadi
The headquarters of the NarNarayan Dev Gadi
ભૂગોળ
સ્થાનAhmedabad
દેશIndia
રાજ્યGujarat
સંસ્કૃતિ
ગર્ભગૃહNarnarayan Dev, Radhakrishna Dev, Dharmadev, BhaktiMata and Harikrishna.
ઇતિહાસ
બાંધકામ તારીખ24 February 1822
બાંધકામ કરનારShree Swaminarayan Mandir Kalupur
વેબસાઇટઅધિકૃત વેબસાઇટ

શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર કાલુપુર હિંદુ ધર્મના સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનું પ્રથમ મંદિર છે. તે ભારતના ગુજરાતના સૌથી મોટા શહેર અમદાવાદના કાલુપુર વિસ્તારમાં સ્થિત છે. તે સંપ્રદાયના સ્થાપક ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનની સૂચના પર બનાવવામાં આવ્યું છે. [૧]

સ્વામિનારાયણની ઇચ્છા મુજબ, સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના વહીવટને બે ગાદી (સીટો) માં વહેંચવામાં આવ્યા છે - નરનારાયણ દેવ ગાદી અને લક્ષ્મીનારાયણ દેવ ગાદી . આ મંદિર નરનારાયણ દેવ ગાદીનું મુખ્ય મથક છે. [૨]

ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]

શિલ્પવાળા લાકડાના સ્તંભ

સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના આ પ્રથમ મંદિરના નિર્માણ માટેની જમીન, બ્રિટિશ શાહી સરકારે ભેટમાં આપી હતી. આ તીર્થસ્થળ બનાવવાનું કામ ભગવાન સ્વામિનારાયણ દ્વારા આનનાનંદ સ્વામીને વ્યક્તિગત રીતે સોંપ્યું હતું. આ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનું પ્રથમ મંદિર હતું, જે શુદ્ધ બર્મા-સાગમાં જટિલ કોતરકામ સાથે શાસ્ત્રોક્ત ધારા મુજબ બાંધવામાં આવ્યું હતું અને દેવતાઓના એપિસોડ્સ, શુભ પ્રતીકો અને ધાર્મિક ચિહ્નોને વર્ણનાત્મક ધર્મો અને ભારતીય સંસ્કૃતિનું પ્રતિનિધિત્વ કરીને શિલ્પ કલા દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિરને ગુજરાત અને ભારતના સામાજિક-ધાર્મિક ઇતિહાસમાં મૂલ્યવાન સાંસ્કૃતિક વારસો માનવા માં આવે છે.




દેવતાઓ[ફેરફાર કરો]

નર નારાયણ: સ્વામિનારાયણ દ્વારા સ્થાપિત

મંદિરના પ્રાથમિક દેવ-દેવીઓમાં નરનારાયણ દેવ, શ્રી રાધા કૃષ્ણ દેવ, શ્રી ધર્મભક્તિમાતા અને હરિ કૃષ્ણ મહારાજ, શ્રી બાલ સ્વરૂપ ઘનશ્યામ મહારાજ અને શ્રી રંગઘમહાલ ઘનશ્યામ મહારાજ છે.

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "Ahmedabad Swaminarayan Temple".
  2. Raymond Brady Williams (2001). An Introduction to Swaminarayan Hinduism. Cambridge University Press. pp. 36, 29. ISBN 978-0-521-65422-7. Check date values in: |year= (મદદ)