હીરણ નદી

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
હીરણ
નદી
સાસણ ગીરના જંગલમાંથી પસાર થતી હિરણ નદીની છબી. છબીમાં સાસણ-વિસાવદર મીટર-ગેજ રેલ્વે લાઈનનો પુલ પણ દૃષ્યમાન છે.
દેશ ભારત
રાજ્ય ગુજરાત
મુખ
 - સ્થાન તાલાલા, ભારત
લંબાઈ ૪૦ km (૨૫ mi)

હીરણ નદી પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે.[૧] આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન ગીરના જંગલમાં આવેલી સાસણ ટેકરીઓમાં છે. તેની મહત્તમ લંબાઇ ૪૦ કિમી છે. નદીનો કુલ સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૫૧૮ ચોરસ કિમી છે. તેની મુખ્ય સહાયક નદીઓમાં સરસ્વતી નદી અને અંબાખોઇ નામના ઝરણા નો સમાવેશ થાય છે. અસંખ્ય ફાંટાઓ હોવાને કારણે આ નદી મોટાભાગે તાલાલા પાસે વિલિન થઇ જાય છે. હીરણ નદીની આસપાસ જૈવિક વૈવિધ્ય અને માનવ વસવાટ વિકસ્યો છે. કમલેશ્વર બંધ (હીરણ-૧)[૨] અને ઉમરેઠી બંધ ‍(હીરણ-૨)[૩] આ નદી પર આવેલા મુખ્ય બંધો છે. આ નદી ગીરના પશ્ચિમ ભાગમાં વહે છે અને સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન તે પર્યાવરણ માટે પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત બની રહે છે.

લોકસાહિત્યમાં[ફેરફાર કરો]

ચારણી સાહિત્યકાર કવિ દાદે હીરણ નદીનું વિગતવાર વર્ણન કરતું એક ગીત લખ્યું છે. એ ગીતનું સ્વરાંકન આ કડી પર જઈને સાંભળી શકાશે: "હીરણ હલકારી, જોબનવાળી, નદી નખરાળી" ‍(યુટ્યુબ પર‌).

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "હીરણ નદી". guj-nwrws.gujarat.gov.in, ગુજરાત સરકાર. Retrieved ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૧૫. Check date values in: |accessdate= (help)
  2. "હિરણ-૧ જળાશય યોજના". guj-nwrws.gujarat.gov.in, ગુજરાત સરકાર. Retrieved ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૧૫. Check date values in: |accessdate= (help)
  3. "હિરણ-૨ જળાશય યોજના". guj-nwrws.gujarat.gov.in, ગુજરાત સરકાર. Retrieved ૮ ડિસેમ્બર ૨૦૧૫. Check date values in: |accessdate= (help)